ભક્ત સંત કર્માબાઈની અમર કથા
ઘણા વર્ષો પહેલાં રાજસ્થાનના મારવાડ પ્રદેશમાં એક નાનકડું ગામ હતું. ત્યાં જીવનરામ નામના એક પરમ વિષ્ણુ ભક્ત જાટ રહેતા હતા. તેમને ત્યાં એક દીકરીનો જન્મ થયો, જેનું નામ કર્મા રાખવામાં આવ્યું. કર્મા નાનપણથી જ ખૂબ જ ભોળી, માયાળુ અને પિતાના સંસ્કારોને કારણે પ્રભુ ભક્તિમાં લીન રહેતી હતી. તેના ઘરમાં ભગવાન કૃષ્ણ (ઠાકોરજી)ની મૂર્તિ હતી, જેની સેવા-પૂજા રોજ થતી હતી.
પિતાની યાત્રા અને કર્માની જવાબદારી
એકવાર પિતા જીવનરામને કોઈ ધાર્મિક ઉત્સવ માટે બહારગામ જવાનું થયું. જતાં જતાં તેમણે દીકરી કર્માને બોલાવીને કહ્યું:
"બેટા કર્મા! હું થોડા દિવસ માટે બહાર જઈ રહ્યો છું. તું ઘરનું ધ્યાન રાખજે. અને હા, સૌથી મહત્ત્વની વાત—રોજ સવારે વહેલા ઉઠીને ઠાકોરજીને ભોગ (નૈવેદ્ય) ધરાવવાનું ભૂલતી નહીં. ભગવાન ભોગ આરોગે પછી જ તું જમજે."
ભોળી કર્માએ પિતાની વાતને અક્ષરશઃ સાચી માની લીધી. તેને એમ જ હતું કે જેમ આપણે માણસો જમીએ છીએ, તેમ ભગવાન પણ સાચે જ થાળીમાંથી ખોરાક ખાય છે.
ભગવાનને ખીચડો જમાડવાનો હઠ
બીજા દિવસે સવારે કર્મા વહેલી ઉઠી. તેણે બાજરી અને મગની દાળનો ગરમાગરમ, ઘીથી લથપથ ખીચડો બનાવ્યો. સુંદર કાંસાની થાળીમાં ખીચડો પીરસીને તે મંદિરના રૂમમાં ગઈ. ભગવાનની મૂર્તિ સામે થાળી મૂકી અને હાથ જોડીને બેસી ગઈ.
થોડીવાર થઈ, પણ મૂર્તિ તો હલનચલન કરે નહીં. કર્માને ચિંતા થઈ. તેણે કહ્યું, "હે પ્રભુ! આવો ને, જલ્દી જમી લો. મારે હજી ઘરના કેટલાય કામ કરવાના છે."
કલાકો વીતી ગયા પણ ભગવાને ભોગ ન આરોગ્યો. કર્માની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. તેને લાગ્યું કે કદાચ પિતાજી જેવો સ્વાદિષ્ટ ખીચડો એ નથી બનાવી શકી, એટલે ભગવાન રિસાયા છે. તે રડતી રડતી વિનંતી કરવા લાગી:
"ઓ શામળિયા! જો તું નહીં જમે તો હું પણ આજે અન્નનો એક દાણો મોઢામાં નહીં મૂકું. મારા પિતાજી રોજ તને જમાડતા હતા, આજે મારાથી શું ભૂલ થઈ ગઈ?"
જ્યારે ભગવાને સાચે જ ભોગ આરોગ્યો
કર્માની આ નિર્દોષ હઠ અને સાચો પ્રેમ જોઈને વૈકુંઠમાં બેઠેલા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું આસન ડોલી ઉઠ્યું. ભગવાન ભક્તના સાચા પ્રેમની સામે હારી ગયા.
મૂર્તિમાંથી સાક્ષાત પ્રભુ પ્રગટ થયા! ભગવાને હસતાં હસતાં કર્માની સામે જોયું અને પ્રેમથી ગરમાગરમ ખીચડો ખાવા લાગ્યા. કર્મા તો રાજી-રાજી થઈ ગઈ. તેણે ભગવાનને પેટ ભરીને ખીચડો જમાડ્યો.
હવે તો આ રોજનો નિયમ થઈ ગયો. કર્મા રોજ સવારે પ્રેમથી ખીચડો બનાવે અને ભગવાન સાક્ષાત આવીને હોંશે હોંશે ખાય.
પિતાનું આશ્ચર્ય અને સત્યની અનુભૂતિ
થોડા દિવસો પછી જ્યારે પિતા જીવનરામ પાછા ફર્યા, ત્યારે તેમણે કર્માને પૂછ્યું, "બેટા, ઠાકોરજીને રોજ ભોગ ધરાવતી હતી ને?" કર્માએ સહજતાથી કહ્યું, "હા પિતાજી! પણ તમારા ભગવાન બહુ જીદ્દી છે. પહેલા દિવસે તો માનતા જ નહોતા, પણ હવે રોજ આવીને મારો બનાવેલો ખીચડો ખાઈ જાય છે."
પિતાને નવાઈ લાગી. તેમને થયું કે દીકરી પાગલ થઈ ગઈ છે, મૂર્તિ તે કદી ખાતી હશે? તેમણે સત્ય જાણવા માટે એક દિવસ છુપાઈને જોવાનું નક્કી કર્યું.
બીજા દિવસે જેવો કર્માએ ખીચડાનો થાળ મૂક્યો અને ભજન ગાવાનું શરૂ કર્યું:
"થાલો ભરીને લાવી રે ખીચડો, ઉપર ઘીની વાટકી... જીમો મારા શ્યામ સુંદરા, કવાર કરે છે જાનકી..."
ત્યાં જ પિતાએ જોયું કે મૂર્તિમાંથી એક દિવ્ય પ્રકાશ નીકળ્યો અને સ્વયં ભગવાને પોતાના હાથે ખીચડો ખાવાનું શરૂ કર્યું! આ દ્રશ્ય જોઈને પિતાના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. તેઓ કર્માના ચરણોમાં પડી ગયા અને રડવા લાગ્યા કે, "દીકરી! તારી ભક્તિ સાચી છે, હું તો આટલા વર્ષોથી માત્ર પથ્થર પૂજતો હતો, પણ તારા નિષ્કપટ પ્રેમે ભગવાનને પણ બાંધી લીધા."
